Bu ekolün Abraham Maslow tarafından kurulduğu kabul edilmektedir. Benötesi psikoloji, doğu bilgeliğiyle batının psikolojik anlayışını birleştirmek; sezgisel ve rasyonel yaklaşımları birleştirerek insanı bütünsel bir bakış açısıyla ele almak ister.
Benötesi insanı, olgunlaşma yolunda çeşitli aşamalardan geçen "mükemmel bir insan adayı" düzleminde ele alır; insanda var olan zeka, his, ruh, madde, sosyal yetiler ve üretkenliğin her birinin hem ilmi hem de terapik açıdan dengeli gelişmesini hedefler.
Maslow: “Aşkınlık ve benötesi olmazsa hepimiz hasta, saldırgan, nihilist ya da ümitsiz ve duyumsamaz oluruz.” der. İslami tasavvuf ise insanı, "nefsini terbiye ve tezkiye eden, olumsuz özelliklerinden sıyrılarak Allah’ın buyruklarını uygulayan, beşeri zaaflardan kurtulup İlahî ahlâk ile ahlâklanan, hem Hak hem de halk için çalışan insan" olarak tanımlanmaktadır.
İnsanın öncelikle nereden geldiğini, nasıl var olduğunu, onu kimin var ettiğini ve neden var olduğunu araştırması gerekir. Sezgisel olarak biliriz ki olduğumuz şey, olabileceğimiz şey değildir. Daha derinlerde bir şeyler olduğumuzu hissetsek de egomuz,bu hissi bastırabilir evrensel benliğin gelişimini engelleyebilir: Gerçek anlamda insan olmanın yolu insanlığa faydalı bireyler olmaktan geçer. İnsanlık en yüksek mertebedir. Bunun kıymetini bilmek ve buna uygun davranışlar geliştirmek gerekir.
İnsan üzerinde taşıdığı aşağılık duygusunu her zaman düzeltme imkânına sahiptir. Ancak bu duygular, bilinçdışına atılıp bilinçten uzaklaşırsa düzeltilme ihtimali ortadan kalkar. Dolayısıyla insan isteklerini, arzularını daha doğrusu düşük nitelikli insanı içinde taşımak zorunda kalır, ancak büyük bir çaba neticesinde bu ağırlıktan kurtulabilir.
Aşk, her şeyde bir güzellik olduğunu görebilmek veya her şeye ibret gözüyle bakabilmektedir.
Semiha Ayverdi'nin "Aşk Budur" romanında Yusuf: "Dikkat ettim, şu pisliğe dünden beri kimse basmadı, dedi. Onları bu pisliğe, iyiyi fenâdan temyiz ettiren cüzî irâde bastırmıyor. Çünkü bastıkları takdirde ayaklarının kirleneceğini biliyorlar. Fakat şuradan, iki üç yaşında küçük bir çocuk geçse idi, o basar, belki de onunla oynardı bile… Çünkü ondaki cüzî irâde kâbiliyeti inkişâf etmemiş bir hâldedir. Bu harekette o mâzûrdur. Fakat mâdemki sen çocuk değilsin, fark ve temyiz edecek kâbiliyetin var, bu pisliğe bile basmayıp atlıyorsun, o hâlde neden, fenâlığı yaptıran Allah’tır, diyorsun? Bu husûsta da irâdeni kullansana! Bak meselâ, mâişetini temin etmek, para kazanmak için türlü türlü zahmetlere katlanıyor, kezâ zevkin için gözünü daldan budaktan esirgemiyorsun. O halde, fenâlık yapmamak husûsunda da kendini zorlasana! Allah, iyi niyetle hareket edenlerin yardımcısıdır. Fakat evvelâ senin feragat göstermen şarttır."
Jung'a göre, insan yaşamının belirli döngüleri vardır. İnsan bir evreden diğerine geçtiğinde benliği, geçilen evrenin şartlarına uygun olarak etkinleşmeye başlar. Yaşamın özellikle iki evresi vardır, ilki biyolojik ve sosyalken ikinci evre daha çok ruhsaldır: insanın gençlik yıllarındaki tutkularının onu doyurmadığı veya yine o dönemlerde çok önemli olan şeylerin önemsizleştiği ve yaşama yeni anlamlar yüklediği bir dönemdir. Ancak pek çok insan, gençliğe veya o zamanın değerlerine tutunarak peşlerinden gitmeyi tercih eder. Bu tercih, bireyleşme için engel oluşturur. Çünkü bireyleşme, zorlu bir yolculuk gerektirir. Bu yolculukta kişi gölgesiyle karşılaşacak ve onunla yaşamayı öğrenecektir.
İnsan, aslında ölümün ne olduğunu tam olarak bilememektedir. Bununla birlikte insanın gerçekte korktuğu şey, bilineni yitirmektir. İnsan, ölümün kendisine gelmesini beklemeden kendisi ölüme giderek ölmeden önce ölme sırrına ulaşmaya çalışmalıdır.
Yorumlar
Yorum Gönder