Sindirimin başlamasıyla birlikte kanda glikoz seviyesi (kan şekeri) yükselmeye başlar; belli süre içinde tepe değerine ulaşır; daha sonra düşüşe geçer.
Sağlıklı bir bireyde;
- Açlık durumunda kanda glikoz seviyesi yemekte alınan besine bağlı olarak 50-100 dakika içinde bir tepe değerine ulaşır, yaklaşık 2,5 saat içinde tekrar normal seviyesine döner.
- Kanda glikoz seviyesi karaciğer ve pankreas tarafından ayarlanır:
- Glikozun fazlası karaciğerde glikojene çevrilerek depolanır. Pankreasın beta hücreleri tarafından salgılanan insülin, glikozu kandan hücrelere taşır.
- Kanda glikoz seviyesi düştüğünde karaciğerde depolanmış glikojen, glikoza çevrilerek kana geçmesi sağlanır.
Glisemik index gıdaların kan şekerini yükseltme ölçüsüdür.
- Glisemik indeksi düşük besinlerle beslenildiğinde, glikoz yavaş ve düzenli olarak salınır. Bu sayede pankreas fazla insülin salgılamaz, tokluk hissi uzun sürer.
- Glisemik indeksi yüksek besinler aşırı ve sürekli tüketildiğinde kanda şeker hızla yükselir.
Glisemik indexi yüksek besinler tüketildiğinde ne olur?
- Pankreas aşırı insülin salgılar.
- Artan insülin, kan şekerinin vücutta yağ olarak depolanmasına, kanda şeker oranının hızla düşmesine neden olur.
- Bir yandan kişi yağlanıp kilo alırken, diğer taraftan (besin almış olmasına rağmen) çabuk acıkır.
- Bu sarmal süreç; yıllar içinde genetik yatkınlığı olan kişilerde obezite, hipertansiyon, damar sertliği, Tip 2 diyabet gibi kronik hastalıkların oluşmasına ortam hazırlar.
- Fazla çalışmaktan pankreasta insülin salgılayan beta hücrelerinde işlev bozuklukları oluşur. Bunlar, proteinler, lipitler ve DNA gibi bütün hücre bileşenlerine zarar verir.
- Tip 2 diyabetinde kan şekeri yükseldikçe beta hücreleri daha
çok insülin salgılamaktan zarar görür. Tip
1 diyabet ortaya çıkar: Bağışıklık sistemi beta hücrelerini tahrip eder, insülin salınımı ya çok az olur
veya hiç olmaz.
Glisemik indexine göre besinler:
- Düşük Gİ (55 veya daha az ): Barbunya, nohut, kuru fasulye, mercimek, fındık, früktoz, elma, portakal (çoğu meyve ve sebze), makarna, bulgur, tam tahıl, kepekli ekmek.
- Vasat Gİ (56 - 69): Beyaz şeker, esmer pirinç, şeker kamışı, çavdar ekmeği, muz (ham), dondurma, fırında patates.
- Yüksek Gİ (70 veya daha yüksek): Patates, beyaz ekmek, beyaz pirinç, işlenmiş meyve suları, muz(olgun), karpuz, krakerler, mısır cipsi, mısır gevreği.
Düşük glisemik indexli besinler her koşulda iyi midir?
Hayır! Glisemik index, sadece ilgili besinin 50 gr karbonhidrat ihtiva eden miktarının kan şekerini yükseltme derecesini gösterir. Besinlerin şeker bileşenlerinin yanısıra protein, vitamin, mineral ve yağ içerikler, besin değerleri de dikkate alınmalıdır.
Kaynak, foto:pixabay
Yorumlar
Yorum Gönder