İkiden çok aday olduğunda uygulanabilecek bir seçim sistemi: adayları sıralama!

Bir pozisyon için iki aday olduğunda seçmenler sadece hangi adayı tercih ettiklerini belirterek %50'den fazla desteklenen adayı belirleyebilir. Ancak ikiden fazla aday olduğunda işler karışır.

İkiden fazla aday olduğunda uygulanabilecek seçim yöntemleri:

• Her seçmen bir adayı destekler. Oylar sayılır. En çok oyu alan aday, aldığı oy oranının %50'yi geçmesine bakılmadan seçilir. Olumsuz yanı: aday azınlığın desteği ile başa geçmiş olur.
• Her seçmen bir aday destekler. Eğer seçmenlerin %50'den fazlası bir adayı desteklemişse, o aday kazanır. Eğer hiç bir aday %50 desteği alamazsa, ikinci bir seçim yapılır ve bu seçime sadece ilk seçimde en fazla destek toplayan iki aday katılır. Olumsuz yanı: iki kez seçim maliyetleri ve süreci oluşur.
• Seçmenler oy pusulasındaki adayları tercih etme sıralamasını işaretler; 1. tercihim, 2. tercihim, vb. Bu yöntem Avustralya'da Meclis Üyesi Seçimleri  için 100 yıldan uzun süredir kullanılıyormuş. Amerika Meine Eyaletinde 2016 seçimlerinde vali seçimi için de kullanılmış. Süreç şöyle: 
• Tüm seçmenler sıralama listelerini içeren oylarını kullanır. 
• Eğer adaylardan biri ilk tercihlerde %50 oy alırsa o seçimi kazanır. 
• Eğer hiç bir aday bu oranı yakalayamazsa, en az oy alan aday pusulalardan çıkarılır. Böylece o adaya oy vermiş kişilerin ikinci tercihleri dikkate alınarak oylar tekrar sayılır. Eğer bu aşamada herhangi bir aday %50 destek bulursa seçilir.
• Aksi takdirde kalan adaylardan en az oy alan aday da pusulalardan çıkarılır ve ilgili pusulalardaki bir sonraki tercih dikkate alınır, vb.

Sıralı oy pusulası kullanımı seçmenlerin gönüllerinden geçen adaya rahatça oy verebilmesini sağlayan bir sistemdir. Çünkü seçmenler diğer yöntemlerde, bir yandan  kimin başa geçmesini istediklerini belirlerken bir yandan da kimin başa geçmesini istemediklerini izlemek ve belki de özellikle istemedikleri bir kişinin başa geçmesini engellemek üzere ilk tercihleri olmayan ancak istemedikleri adaya rakip olabilecek bir adaya oy vermek durumunda kalabilir.

Sıralı oy yönteminin bir diğer olumlu yanı adayların birbirini desteklemesi ve seçmenlerin hem ilk hem de olmazsa ikinci tercihleri olmak üzere yarışması fırsatını oluşturabilir.

Ney York'ta bu yaz yapılacak vali seçimlerinde bu yöntem kullanılacakmış.

Kaynak