Sf 3: Avam günahtan, havas gafletten tevbe eder.
Sf 3: Cehennem korkusuyla yapılana tevbe; cennete girme ümidiyle yapılana inâbe; sırf Allah’a yapılana ise evbe denir.
Sf 3: Kul yaptığı günahlarda ısrar etmeyip, Hakk’ın rızasını kazanma yollarını aradığı sürece Allah’ın rahmet kapısı her zaman açıktır.
Sf 6 (dipnot 3): Mutasavvıflara göre, tasavvufî manada zikir telkinini ilk olarak Hz. Muhammed (s.a.s.) yapmıştır. O, dört halifesine de değişik usullerde zikir telkin etmiş; tarikat kurumlarının teşekkülünden sonra da her tarikat bu dört usule göre zikirlerine şekil vermişlerdir. Bu dört çeşit zikir telkini şunlardır:
1. Sıddîkıye: Hz. Peygamber Mekke’den Medine’ye hicret ederken, Hz. Ebûbekir’in kulağına üç kez Allah isminin zikir telkininde bulunmuştu. Bu sırada Hz. Peygamber (s.a.s.) uylukları üzerinde, Hz. Ebûbekir de ayaklarını önde kavuşturarak oturmuş vaziyetteydiler. Hafî (gizli) zikir bu hadiseye dayanır.
2. Kübreviye: Hz. Ömer Müslüman olduğu sırada Hz. Peygamber ile kucaklaşmış, bu esnada Peygamber Efendimiz, “Lâ ilâhe illallah” kelime-i tevhidini cehrî (sesli) olarak ona telkin etmiştir. Fakat Hz. Ömer ayakta duramayıp yere çöktüğü için, Kübrevîler ayaklarını önde kavuşturmuş vaziyette oturarak zikrederler.
3. Nurbahşiye: Hz. Peygamberin, Hz. Osman’ı telkin ettiği harfsiz ve sessiz kalbî zikir çeşididir.
4. Cehriye: Hz. Peygamber, Hz. Ali’yi diz üstü oturtturup, gözlerini kapattırmış ve üç defa “Lâ ilâhe illallah” demiştir. Daha sonra da aynı cümleyi üç kere de ona tekrarlattırmıştır. Bu nedenle cehri (sesli) zikir yapan tarikatlar, genellikle silsileleriyle Hz. Ali’ye bağlıdırlar.
Sf 7 (dipnot 24): Zikir, başkasına sezdirmeden kalb ve ruhla Allah’ı hatırlayıp zikretmek ve Allah’ın haram kıldığı şeyleri yapacağı anda kişinin Allah’ı hatırlayıp vazgeçmesi olmak üzere ikiye ayrılır. Bunlardan ikincisi, birincisinden daha üstündür.
Zünnûn-ı Mısrî’ye göre, Allah zikreden kulunu her şeyden korur, kul da Allah’ın dışında her şeyi unutur. Böylece kul için Allah her şeye bedel olur. Sehl b. Abdullah Tusterî de, Allah’ı unutmaktan, O’nu zikretmemekten daha büyük bir günah bilmediğini söyleyerek zikre verdiği önemi belirtir.
Ancak Allah’ı anmak ve hatırlamakla kalpler mutmain olur. Gönüller huzura erer. İçsel acılar, sancılar sükûna kavuşur, yatışır ve şifa bulur. Çünkü her şeyin başlangıcı ve sonu Allah’a bağlıdır.
Sf 13: Marifet konusundaki tariflerin yetersiz kalması ve bu yolda ilerleyen sufilerin gittikçe Hak'la ilgili bilinmezliklerin arttığını görmeleri onları "Marifet, Hakk'ın bilinmeyeceğini bilmektir." deme noktasına ulaştırmıştır.
Sf 13: İnsanın nefsini bilmesi Rabbini bilmesinin başlangıcı, Rabbini bilmesi nefsini bilmesinin neticesidir; yani insan nefsinin sıfatlarında arif olmadıkça Rabbinin sıfatlarını idrak edemez.
Sf 25: Muhabbet, bir akıl işi değil, doğrudan doğruya Allah Teâlâ’nın verdiği bir histir. Allah’ın sevdirmediği şeyler düşünmekle sevilemez ancak Allah’ın sevdirdiği şeyler bilinmek, düşünmek sayesinde aklıyla, tecrübe ile sevgi şuuruna erişebilir.
Sf 31 Elmalılı: “Kıyas eden ile edilenin, gizleyen ile gizlenenin, vicdan ile vücudun birleştiği nihai nokta, artık sidre-i müntehâ, yani varlığın son noktası (nokta-i istivâ) oluyor. ‘Rahman olan Allah arşa istivâ etti.’ kelâmı, bunun tecelli ettiği yerde asılmış ilâhi bir kitâbe. Bu nişâneyi görüyorum. Ehadiyyetinin arşına geldiğimi anlıyorum. Tek olan ve ortağı bulunmayan Allah’tan başka ilâh olmadığına şehadet ederim deyip, bu Ehadiyyet dershanesine giriyorum.”
Yorumlar
Yorum Gönder