Moderna ve BioNTech/Pfizer Covid-19 aşılarının teknolojisi: "mRNA aşısı"

9 Kasım'da BioNTech/Pfizer ve 16 Kasım'da Moderna Covid-19'a karşı sırasıyla %90 ve %95 olasılıkla Covid-19 virüsünün insanları hasta etmesini engelleyen ve önemli bir yan etkisi olmayan birer aşı geliştirdiklerini (3. faz sonuçları) açıkladılar.

Aşıların çalışma mantığı:

Hatırlayacak olursak, bir virüs canlıyı hasta ederken hem hücre zarındaki kapıyı açan anahtar kısmını (spike protein), hem canlıyı hasta edecek kısmı, hem de en tehlikeli olan canlının bağışıklık sisteminin harekete geçmesini engelleyen kısmı içerirdi. 

Bu yeni teknoloji ile geliştirilen aşılar sadece Covid-19 virüsünün spike proteininin üretim kodunu (mRNA) içeriyor. Aşı olarak mRNA insan vücuduna girdiğinde vucüt sadece virüsün spike proteinini kendi üretecek ve bağışıklık sistemi bunu yok etmek üzere savunma hazırlayacak. Virüs girdiğinde hasta edici kısmı ve bağışıklık sistemini haberdar etmeyi engelleyen kısmı da üretiyordu.

Güçlü yönler:

• Aşı zayıf ya da ölü hiç bir Covid-19 virüsü içermiyor; bu açıdan önceki aşıların üzerindeki "birileri aşı ile bizi hasta mı edecek?" endişesini baştan gideriyor. 
• Virüs hatlarını toplama, ayrıştırma, zayıflatma gibi aşamaları olmadığından üretimi nispeten kolay.

Riskler

• Yeni bir teknoloji ve bu güne kadar bu teknoloji ile üretilip onay almış bir aşı yok. Onay makamları baştan tahmin edilemeyen riskler olabilir mi araştırmak isteyecektir.
• Aşıların taşınması için soğuk zincir gerekiyor: buzdolabı koşullarında BioNTech/Pfizer'ın aşısı 5 gün (termal taşıma kutusu içinde kuru buz ile 15 gün) ve Moderna'nın aşısı 30 güne kadar saklanabiliyormuş.
• Aşının gereğince uygulanması takip gerektiriyor: BioNTech/Pfizer'ın aşısı 21 gün ve  Moderna'nın aşısı 28 gün ara ile 2-doz olarak uygulanmalı.
• Aşı üretici firmaların kapasitelerinin sınırı var. Tüm dünyada bağışıklık sağlamak için daha fazla firmanın başarılı aşılar geliştirmesi,üretmesi ve dağıtması gerekiyor.
• Aşıların sağlayacağı bağışıklık süresi  henüz belli değil. Paylaşılan verilere göre dünya üzerinde ikinci kez Covid-19'a yakalanan sayısı çok düşük ve tespit edildiği kadarıyla kişiler virüsün farklı hatları tarafından ikinci kez hasta olmuşlar. Ancak kesin değerlendirme yapmak henüz mümkün değil.

Kaynak1, Kaynak2