Amerikan başkanlık seçim sistemi nasıldır?

 Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı ve yardımcısı, her dört yılda bir, Amerikan vatandaşları tarafından seçilen Seçmen Kurulu (election college) üyeleri tarafından seçilir.

Seçmenler Kurulunda Kongre üye sayısına benzer olarak 538 üye vardır:

• Her eyaletin ABD Senatosunda 2  temsilcisi var: 50 eyalet, 100 senatör.
• Temsilciler Kurulunda her bir eyaletin nüfusuna bağlı olarak sayısı değişen 435 temsilci var.
• District of Colombiya (Washington D.C.) eyalet olmadığından hiç senatör göndermezken, sadece bir tane oy kullanamayan temsilci gönderir. Ancak Başkanlık seçimleri için Seçmenler Kurulunda 3 oy hakkı vardır.

Örneğin en az nüfusu olan eyaletler (Alaska, Wyoming) Kurula 3 üye (2 senatör + 1 temsilci) gönderir. En kalabalık eyalet olan Kaliforniya ise 55 üye (2 senatör + 53 üye) gönderir. Böylece toplam 538 oy oluşur.

Başkan, seçilebilmek için Seçmenler Kurulunda oy çokluğunu -270 oy almalı- almalıdır.

Seçim süreci:

1. Seçmenler Kurulu üyeleri için oylama: Seçim yılının ilkbahar ve yaz döneminde her parti, her bölgede kendi adaylarını gösterir. Eyaletlere göre değişen başlangış tarihleri ile seçmenler bizzat ya da posta ile oylarını kullanır.
2. Seçmenler Kurulu oylarının sayımı: Tüm oylar sayılır ve Kasım ayının ilk Salı günü ilan edilir. Seçmenler Kurulu üyelerinin nasıl dağılacağı eyaletlere göre değişir: 48 eyalet ve Washington D.C.'de "kazanan her şeyi alır". Örneğin Kaliforniya'da Cumhuruyetçiler 1 tek oy farkla dahi Demokratları geçse tüm 55 Kaliforniya Seçmenler Kurulu üyesi Cumhuruyetçilerden oluşur. Diğer 2 eyalet ise (Maine ve Nebraska) Temsilciler Meclisine gönderdikleri üye adedince alt seçim bölgesine ayrılmıştır ve bu bölgelerin oyları o bölgedeki vatandaşların çoğunluk oyuna göre belirlenir. Senatör oyları ise toplam temsilci oylarının en büyüğüne verilir. Dolayısıyla Seçmenler Kurulu üyeleri belirlendiğinde aslında Başkan da belli olur. Aslında Seçmenler Kurulu üyeleri oylarını diledikleri Başkan adayı için kullanmakta özgürdür. Bu nedenledir ki partiler aday gösterirken kendi adaylarına oy vereceklerinden emin oldukları kişileri bu kurula aday gösterir. Ancak tarihte aksi oy kullanan kurul üyeleri de olmuştur! Bazı eyaletler bu olasılığı bertaraf etmek için bazı para cezaları da koymuştur.
3. Başkanlık seçimi: 14 Aralık tarihinde Seçmenler Kurulu üyeleri kendi eyaletlerinde bir araya gelir, oylarını kullanır, imzalar ve 23 Aralık'a kadar gerekli makamlara gönderirler.
4. Açılış Günü: 20 Ocak'ta Seçilen Başkan ABD Başkanı olarak göreve başlar.

Seçim sisteminin değiştirilmesi

• Seçmenler Kurulunun ilgili eyaletteki oy çokluğuna göre değil de tüm ülkedeki oy çokluğuna (National Popular Vote) göre oy vermesi için değişiklik önerilmiş ancak henüz yeterince eyalet tarafından kabul edilmemiştir. Yeterince eyalet, en az 270 Seçmenler Kurulu üyesi olan eyalettir.
• Seçmenler Kurulunun tamamen ortadan kaldırılması ve seçmenlerin doğrudan Başkanı seçmesi de birkaç yılda bir gündeme gelir. Ancak bunun için anayasada değişiklik yapılması gereklidir.

Kaynaklar için tıklayınız:

Kaynak 1, kaynak 2