Nefs Psikolojisi ve Rüyalarin Dili: Psikolojinin Ücüncü Boyutu

Dr. Mustafa Merter|KAKNÜS YAYINLARI, ISBN:9789752563582

Sf 337: tasavvufun bize öğrettiği inceliklerin son derece önemli olanlarından biri, insanlar arasında çok yoğun “görünmez bağlar” olduğudur. Sanki insanlar birbirlerine gizli, sırlı gümüş tellerle bağlıdırlar. Yani bir kişi hakkında gıyabında başkalarına bir şey söylemiş, hatta sadece bunu içimden geçirmiş bile olsam  üçüncü kişi bunu bir şekilde hisseder. Düşünceler ok gibidir, biz farkına varmadan da muhatabımızı deler geçer. Çünkü karşımızdaki kişi ne yapmış olursa olsun, onun da bir “Can’ı” vardır. Bu nedenle örnek almamız gereken, kamil insan olma yolunda yürüyen dervişler, düşünce hijyenine çok dikkat ederler.

Sf 337: Kusur görmemek mümkün değildir; ama kusur görmekte ısrar varsa, bu bizim kendi yetersizliğimizi, kusurumuzu, ayıbımızı, rezilliğimizi karşıdaki “ayna”ya yansıtarak görmektir.

Sf 358: Kaygı ileriye yönelik bir duygudur. Başımıza gelen bir musibet, korkuyu tetiklerken, kaygı gelecekte olabilecek ihtimallerin, hem de en kötü ihtimallerin zihinde sürekli tekrarlanmasıdır. Peki, hangi rahmani haller kaygının panzehiri olabilir? Akla ilk gelen hal tevekküldür. Yani musibet geldi ve ben o musibeti taşıdım, kabullendim ve çözümü için Rabbimi vekil olarak gördüm. Tevekkülün hemen yanıbaşında beliren haller, güven (itminan) ve ümittir (reca'). Eğer bu reaksiyon tarzı zaman içerisinde tekrar tekrar yaşana yaşana sabitleşirse, yaşanan hal tefvizdir, yani her ne olursa olsun ileride başımıza gelebileceklere hazır olma hali. Bu, (çağımızın hastalıkları olan) kronik kaygının ve panik ataklarının en tesirli panzehiridir. Tefvize refakat eden hal ise teslimiyettir, yani akıntıya direnç göstermeden, akıntıyla yüzmektir.

Sf406: Semazenlerin başındaki sikke, mezar taşını; üstlerindeki beyaz tennure, kefeni simgeler.

Semazenin sağ elinin göğe, sol elinin de yere bakması, dengede kalabilmek için "aldığını" vermeyi sembolize eder.

• Birinci bölümde, olabilecek en yüce hakikati temsil eden Peygamber Efendimizin methi olan "Naat-ı Şerif" okunur.
• İkinci bölümde kudüm darbesi ile kainatın başlangıcı temsil edilir (affınıza sığınırım, Big Bang/İlk Patlama!). Rabbimiz "kün" (ol) der ve insan olur.
• Üçüncü bölümde ney taksimi başlar, yani insana "Can" veren ilahi nefes, sembolik olarak anlatılır (dikkatinizi çekerim, nefs ve nefes...)
• Dördüncü bölüm Sultan Veled dönüşüdür. Hz Mevlanamızın oğlunun adını taşır. Semazenler, yere serilmiş şeyh postu önünde karşı karşıya gelirler, birbirlerinin derunundaki Hazret-i İnsan'ı müşahede ederler ve huşu ile birbirlerinin önünde eğilirler. Postun bir manası da kurban edilmiş benliği, nefs-i emmare'yi temsil etmesidir. Böylece "Can"lar tekrar tanıştıktan, birbirlerini hatırladıktan ve (belki de en önemlisi budur) ben/sen ayrımı ortadan kalktıktan sonra, alanın etrafında üç defa dönerler. Alan, kainatın hem zahiri/dışsal hem de batıni/içsel yönlerini temsil eder. Her dönüşün derin bir anlamı vardır. 
• Beşinci bölüm dört selamdan oluşan asıl sema mukabelesinin başlangıcıdır:
• Birinci selam, insanın "bilgi" ile hakikatini kavrayışı ve Rabbini tanıyışıdır (ilme'l-yakin).
• İkinci selam, bu tanıyıştan sonra müşahade ile hayret bilincine geçiştir (ayne'l-yakin).
• Üçüncü selam, aklın, rasyonalitenin devreden çıkarak yerini aşka bırakmasıdır. Aşk güneşinin doğduğu yerde artık ben-sen kalmaz, ölüm gölgesi ise oraya adımını bile atamaz (hakke'l-yakin).
• Dördüncü selam, Gestalt'ın kapanması, insanın manevi yolculuğunu tamamlaması, yani bir manada ölüp yeni bir bilinç ile dünyaya yeniden dönmesi, yeniden doğmasıdır.

• Altıncı bölümde "Nereye dönersenin dönün Allah'ın yönü orasıdır" ayeti kerimesi (Bakara Süresi: 115) okunur. Yani "hangi hal içinde bulunursan bulun, eğer doğru yaşarsan doğru görebilirsin, "ölüm yoktur" mesajı tekrar hatırlatılır.
• Yedinci bölümde ise gelmiş geçmiş bütün peygamberler, evliyalar ve tüm insanlık için dua edilir ve mukabele biter. 

Mukabele sonrası dervişler, hücrelerine çekilir ve yeni doğumları üzerine tefekkür ederler.

Sf 463 (952 numaralı dipnot): Faust klasik bir Alman efsanesinin kahramanıdır. Aslında başarılı bir hocayken, ulaştıkları ile yetinmez ve sınırsız bilgi ve dünyevi hazlar uğruna şeytanla ittifak yapar, nefsini satar. Faust'un hikayesi birçok edebi esere, filmlere, müziklere, resim ve heykellere konu olmuştur. Faust ismi ve Faustiyen sıfatı, hırslı bir kişinin güç ve başarı kazanmak uğruna ahlaki bütünlüğünü feda etmesi anlamında kullanılır; "şeytanla yapılan anlaşma"nın tipik bir örneğidir.

Sf 466 (962 numaralı dipnot): Kapitalist ekonimi düzeni insanı daha hırslı, daha tamahkar, daha maddeperest ve menfaatperest bir hale getirdikçe, daha fazla kazanç sağlar. İsraf teşvik edildikçe çevre kirlenir. Nasyonalizm ise bizlik enaniyetidir. "Ben onlardan daha iyiyim" demek nasıl şeytanın huyuysa ("Beni ateşten, insanı topraktan yarattın..."), "Biz onlardan daha iyiyiz" demek de aynı kapıya çıkar.

Sf 527: Geciktirilmiş Annelik Sendromu: Adet döneminin aksine hamilelik esnasında, zararlı östrojen aktivitesi belirgin bir şekilde azalır, buna karşılık projesteron tesiri artar... Kuantum fizikçisi Michio Kaku, östrojen hormonunu bir arabaya konan yüksek oktanlı benzine benzetir, araba daha hızlı çeker ama daha da hızlı yıpranır. Kadınlar için bu yıpranma, mesela meme kanseri oranlarının yüksekliği ile meydana çıkar. Yani projesteron, düzensizliği ve kaosu azaltırken, östrojen entropiyi artırır.