Duygularımız, müzik, çevremizdeki olaylar zaman algımızı hızlandırır ya da yavaşlatır.
Kızgın yüzler görmek zamanı yavaşlatırken mutlu yüzler görmek zamanı su gibi akıtır. Örümcek görünce bir an uzar gider, kelebek gördüğümüz an ise hemen biter. Kırmızı renk gördüğümüz an uzar, mavi renk ise zamanı koşturur.
Bilim insanları zaman algısı ise ödül-ceza yöntemleri ile öğrenme arasında bir benzerlik keşfetmişler.
Derler ki "mutlu anlar çabuk biter"; aslında "umduğumuzdan daha mutlu olduğumuz anlar" çabuk bitiyormuş.
Beynimizde farklı olaylar farklı kısımlarda algılanır ve bu kısımlardaki zaman, her ne kadar benzer sinir ağları tarafından algılansa da, farklı hızda akar. Bu algılama sırasında dopamin salgısının etkin olduğu belirlenmiş. Hayvanlar üzerinde yapılan bazı çalışmalarda dopaminin içsel saaati hızlandırdığı böylece canlının daha uzun zaman geçtiği algısına kapıldığını belirlemiştir. Diğer bazı çalışmalar da ise tam tersi olarak algı süresini kısalttığını göstermiş.
Konuya ödül-ceza örüntüsü içinde bakıldığında, beklenmeyen bir ödül ile karşılaşınca vücut dopamin üretiminde tavan yapar ve ödülün tekrarı için o an her ne yapmışsak tekrar yapmak isteriz. Sonuçta, dopamin salgısı ile zaman algısı ile öğrenme arasında yüksek ilinti belirlenmiştir. Örneğin Parkinson tevadisinde bu bilgi ışıgında ilaç tasarlanmaktadır. Hem koşullu öğrenme ve hem de zaman algısı üzerinde sinir ağlarının etkin olduğu belirlenmiş olsa da bu süreçlerin beyinde nasıl birlikte yürütüldüğü henüz belirlenememiştir.
Eğer insan beyni zamanı göreli olarak algılıyor ise, koşullu öğrendiği şeyler ile ilgili sonuçların gerçekleşmesi için geçecek zamanı da göreli olarak algılayacaktır. Bu tahmin bizi nereye götürür?
Yorumlar
Yorum Gönder